{"id":730544,"date":"2018-03-13T06:03:43","date_gmt":"2018-03-13T13:03:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/olasilik-orneklemesi-nedir-ornekler-ve-adimlar\/"},"modified":"2018-03-13T06:03:43","modified_gmt":"2018-03-13T06:03:43","slug":"olasilik-orneklemesi-nedir-ornekler-ve-adimlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/olasilik-orneklemesi-nedir-ornekler-ve-adimlar\/","title":{"rendered":"Olas\u0131l\u0131k \u00f6rneklemesi: Nedir, \u00d6rnekler ve Ad\u0131mlar"},"content":{"rendered":"
D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki 100 ki\u015filik bir n\u00fcfusunuz var. Bu senaryoda, her bir ki\u015finin se\u00e7ilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 100’de 1 olacakt\u0131r. Olas\u0131l\u0131k \u00f6rneklemesi, pop\u00fclasyonu temsil eden bir \u00f6rneklem olu\u015fturmak i\u00e7in size en iyi \u015fans\u0131 verir. Al\u0131nan yan\u0131tlar sayesinde y\u00f6netim art\u0131k o kurulu\u015ftaki \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n de\u011fi\u015fiklikten memnun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenebilecektir. Olas\u0131l\u0131k \u00f6rneklemesi hakk\u0131nda konu\u015fal\u0131m.<\/p>\n
<\/p>\n
Olas\u0131l\u0131k \u00f6rneklemesi, ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n olas\u0131l\u0131k teorisine dayal\u0131 bir y\u00f6ntem kullanarak daha b\u00fcy\u00fck bir pop\u00fclasyondan \u00f6rnekler se\u00e7ti\u011fi bir tekniktir. Bir kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n olas\u0131l\u0131kl\u0131 bir \u00f6rneklem olarak kabul edilebilmesi i\u00e7in rastgele bir se\u00e7imle se\u00e7ilmi\u015f olmas\u0131 gerekir. <\/span><\/p>\n Olas\u0131l\u0131kl\u0131 \u00f6rneklemenin en kritik \u015fart\u0131, pop\u00fclasyonunuzdaki herkesin se\u00e7ilme \u015fans\u0131n\u0131n bilinen ve e\u015fit olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 se\u00e7in<\/strong><\/a><\/p>\n Olas\u0131l\u0131k \u00f6rneklemesi, mevcut b\u00fcy\u00fck bir pop\u00fclasyondan k\u00fc\u00e7\u00fck bir grup insan\u0131 (\u00f6rneklem) rastgele se\u00e7mek ve ard\u0131ndan t\u00fcm yan\u0131tlar\u0131n\u0131n genel pop\u00fclasyonla e\u015fle\u015fece\u011fini tahmin etmek i\u00e7in istatistik teorisini kullan\u0131r.<\/p>\n Basit rastgele \u00f6rnekleme<\/span><\/strong><\/a>ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, \u00f6rneklem se\u00e7iminde tamamen rastgele bir y\u00f6ntemdir. Bu \u00f6rnekleme y\u00f6ntemi, bireylere (\u00f6rneklem) numaralar atamak ve ard\u0131ndan otomatik bir s\u00fcre\u00e7le bu numaralar aras\u0131ndan rastgele se\u00e7im yapmak kadar kolayd\u0131r. Son olarak, se\u00e7ilen say\u0131lar \u00f6rnekleme dahil edilen \u00fcyelerdir. <\/span><\/p>\n Bu \u00f6rnekleme y\u00f6nteminde ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00f6rnekleri se\u00e7mesinin iki yolu vard\u0131r: Kura sistemi ve say\u0131 \u00fcreten yaz\u0131l\u0131m\/rastgele say\u0131 tablosu kullan\u0131m\u0131. Bu \u00f6rnekleme tekni\u011fi genellikle b\u00fcy\u00fck bir pop\u00fclasyon \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve kendine \u00f6zg\u00fc avantaj ve dezavantajlar\u0131 vard\u0131r.<\/span><\/p>\n Tabakal\u0131 rastgele \u00f6rnekleme<\/span><\/strong><\/a> Ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n daha geni\u015f bir pop\u00fclasyonu, genellikle birbiriyle \u00f6rt\u00fc\u015fmeyen ancak t\u00fcm pop\u00fclasyonu temsil eden daha k\u00fc\u00e7\u00fck gruplara ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir y\u00f6ntemi i\u00e7erir. \u00d6rnekleme yaparken bu gruplar\u0131 d\u00fczenleyin ve ard\u0131ndan her gruptan ayr\u0131 ayr\u0131 bir \u00f6rneklem \u00e7ekin.<\/span><\/p>\n Standart bir y\u00f6ntem, cinsiyet, ya\u015f, etnik k\u00f6ken ve benzer \u015fekillerde d\u00fczenlemek veya s\u0131n\u0131fland\u0131rmakt\u0131r. Denekleri birbirini d\u0131\u015flayan gruplara ay\u0131rmak ve ard\u0131ndan gruplardan \u00fcye se\u00e7mek i\u00e7in basit rastgele \u00f6rnekleme kullanmak.<\/span><\/p>\n Bu gruplar\u0131n \u00fcyeleri farkl\u0131 olmal\u0131d\u0131r, b\u00f6ylece t\u00fcm gruplar\u0131n her \u00fcyesi basit olas\u0131l\u0131k kullan\u0131larak se\u00e7ilmek i\u00e7in e\u015fit f\u0131rsata sahip olur. Bu \u00f6rnekleme y\u00f6ntemine “rastgele kota \u00f6rneklemesi” de denmektedir.<\/span><\/p>\n Rastgele k\u00fcme \u00f6rneklemesi<\/span><\/strong><\/a> <\/span><\/strong>co\u011frafi olarak da\u011f\u0131lm\u0131\u015f kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 rastgele se\u00e7menin bir yoludur. \u00d6rne\u011fin, ABD n\u00fcfusunun tamam\u0131ndan 100 kat\u0131l\u0131mc\u0131 se\u00e7mek isteseniz, herkesin tam bir listesini elde etmeniz muhtemelen imkans\u0131zd\u0131r. Bunun yerine, ara\u015ft\u0131rmac\u0131 rastgele alanlar (yani \u015fehirler veya il\u00e7eler) se\u00e7er ve bu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inden rastgele se\u00e7im yapar. <\/span><\/p>\n K\u00fcme \u00f6rneklemesi genellikle \u00f6rneklemin \u015fehir, aile, \u00fcniversite vb. gibi birka\u00e7 unsurdan olu\u015ftu\u011fu belirli bir pop\u00fclasyonu analiz eder. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar daha sonra n\u00fcfusu \u00e7e\u015fitli k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00f6l\u00fcmlere ay\u0131rarak k\u00fcmeleri se\u00e7erler.<\/span> Bu \u00f6rnekleme tekni\u011fini anlamak i\u00e7in bir \u00f6rnek verelim. Sadece ABD’nin n\u00fcfusu 330 milyondur. Pratik olarak bir <\/span>anket<\/span><\/a> bilgi toplamak i\u00e7in her bir bireye. Daha k\u00fc\u00e7\u00fck bir pop\u00fclasyondan toplasan\u0131z bile veri toplamak i\u00e7in olas\u0131l\u0131kl\u0131 \u00f6rnekleme kullan\u0131n.<\/span><\/p>\n \u00d6rne\u011fin, bir kurulu\u015fun farkl\u0131 co\u011frafi konumlarda oturan 500.000 \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 var. Kurulu\u015f, insan kaynaklar\u0131 politikas\u0131nda baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler yapmak istiyor, ancak de\u011fi\u015fikli\u011fi uygulamaya koymadan \u00f6nce \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n de\u011fi\u015fiklikten memnun olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmek istiyor. Ancak, 500.000 \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n tamam\u0131na ula\u015fmak s\u0131k\u0131c\u0131 bir i\u015ftir. Olas\u0131l\u0131kl\u0131 \u00f6rneklemenin kullan\u0131\u015fl\u0131 oldu\u011fu yer buras\u0131d\u0131r. B\u00fcy\u00fck pop\u00fclasyondan, yani 500.000 \u00e7al\u0131\u015fandan bir \u00f6rneklem se\u00e7ilmi\u015ftir. Bu \u00f6rnek pop\u00fclasyonu temsil edecektir. \u00d6rnekleme \u015fimdi bir anket da\u011f\u0131t\u0131n.<\/span><\/p>\n Al\u0131nan yan\u0131tlar sayesinde y\u00f6netim art\u0131k o kurulu\u015ftaki \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n de\u011fi\u015fiklikten memnun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenebilecektir.<\/span><\/p>\n Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 se\u00e7in<\/strong><\/a><\/p>\n Olas\u0131l\u0131kl\u0131 \u00f6rnekleme yapmak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 izleyin:<\/p>\n 3. \u00d6rnekleminizi se\u00e7in ve anketinizi ba\u015flat\u0131n:<\/span><\/strong> Uygun \u00f6rneklemi bulmak ve uygun bir \u00f6rneklem \u00e7er\u00e7evesi belirlemek bazen zor olabilir. T\u00fcm fakt\u00f6rler lehinize olsa bile, maliyet fakt\u00f6r\u00fc, yan\u0131t verenlerin kalitesi ve yan\u0131t verme h\u0131z\u0131 gibi \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen sorunlar olabilir. Bir \u00f6rneklemin bir olas\u0131l\u0131k anketine do\u011fru yan\u0131t vermesini sa\u011flamak zor olabilir ancak imkans\u0131z de\u011fildir.<\/span><\/p>\n Ancak, \u00e7o\u011fu durumda, bir olas\u0131l\u0131k \u00f6rne\u011fi \u00e7izmek size zaman, para ve \u00e7ok fazla hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 kazand\u0131racakt\u0131r. Muhtemelen herkese anket g\u00f6nderemezsiniz, ancak her zaman herkese kat\u0131lma \u015fans\u0131 verebilirsiniz. Olas\u0131l\u0131k \u00f6rnekleminin amac\u0131 da budur.<\/span><\/p>\n Bu durumlarda olas\u0131l\u0131kl\u0131 \u00f6rnekleme kullan\u0131n:<\/p>\n 1. \u00d6rnekleme yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak istedi\u011finizde:<\/span><\/strong> Bu \u00f6rnekleme y\u00f6ntemi, yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n minimum olmas\u0131 gerekti\u011finde kullan\u0131l\u0131r. \u00d6rneklem se\u00e7imi, ara\u015ft\u0131rman\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131m kalitesini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde belirler. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00f6rneklemlerini nas\u0131l se\u00e7tikleri, bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n bulgular\u0131n\u0131n kalitesini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde belirler. Olas\u0131l\u0131k \u00f6rneklemesi, pop\u00fclasyonun tarafs\u0131z bir \u015fekilde temsil edilmesini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in daha kaliteli bulgulara yol a\u00e7ar.<\/span><\/p>\n 2. N\u00fcfus genellikle \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterdi\u011finde:<\/span><\/strong> Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, pop\u00fclasyonu tam olarak temsil eden \u00f6rnekler olu\u015fturmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in bu y\u00f6ntemi yayg\u0131n olarak kullanmaktad\u0131r. Diyelim ki ka\u00e7 ki\u015finin kendi \u00fclkelerinde tedavi olmak yerine sa\u011fl\u0131k turizmini tercih etti\u011fini \u00f6\u011frenmek istiyoruz. Bu \u00f6rnekleme y\u00f6ntemi, daha geni\u015f bir n\u00fcfusu temsil etmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli sosyo-ekonomik katmanlardan, ge\u00e7mi\u015ften vb. \u00f6rneklerin se\u00e7ilmesine yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. <\/span><\/p>\n 3. Do\u011fru bir \u00f6rnek olu\u015fturmak i\u00e7in:<\/span><\/strong> Olas\u0131l\u0131k \u00f6rneklemesi, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n pop\u00fclasyonlar\u0131n\u0131n do\u011fru \u00f6rneklerini olu\u015fturmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, iyi tan\u0131mlanm\u0131\u015f veriler elde etmek amac\u0131yla kesin bir \u00f6rneklem b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc olu\u015fturmak i\u00e7in kan\u0131tlanm\u0131\u015f istatistiksel y\u00f6ntemler kullanmaktad\u0131r. <\/span><\/p>\n Olas\u0131l\u0131k \u00f6rneklemesinin avantajlar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/p>\n 2. Basit ve anla\u015f\u0131l\u0131r: <\/span><\/strong>Olas\u0131l\u0131k \u00f6rneklemesi, karma\u015f\u0131k bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7ermedi\u011fi i\u00e7in kolay bir \u00f6rnekleme y\u00f6ntemidir. H\u0131zl\u0131d\u0131r ve zaman kazand\u0131r\u0131r. B\u00f6ylece tasarruf edilen zaman, verileri analiz etmek ve sonu\u00e7lar \u00e7\u0131karmak i\u00e7in kullan\u0131labilir.<\/span><\/p>\nOlas\u0131l\u0131kl\u0131 \u00f6rnekleme t\u00fcrleri nelerdir?<\/b><\/h3>\n
<\/span><\/p>\n
<\/p>\n
\n Sistematik \u00f6rnekleme<\/b>
\n<\/a> \u00f6rneklemin bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in her “n’inci” bireyi se\u00e7ti\u011finiz zamand\u0131r. \u00d6rne\u011fin, \u00f6rneklemde yer almas\u0131 i\u00e7in her 5 ki\u015fiden birini se\u00e7ebilirsiniz. Sistematik \u00f6rnekleme, ayn\u0131 eski olas\u0131l\u0131k tekni\u011finin geni\u015fletilmi\u015f bir uygulamas\u0131 olup, grubun her bir \u00fcyesinin d\u00fczenli aral\u0131klarla se\u00e7ilerek bir <\/span>
\n \u00f6rnek<\/span>
\n<\/a>. Bu \u00f6rnekleme tekni\u011fi kullan\u0131larak bir pop\u00fclasyonun her \u00fcyesinin se\u00e7ilmesi i\u00e7in e\u015fit f\u0131rsat vard\u0131r.<\/span><\/p>\n
<\/p>\nP \u00f6rne\u011fi<\/strong>soyulabi\u0307li\u0307rli\u0307k \u00f6rneklemesi\u0307<\/strong><\/h2>\n
Olas\u0131l\u0131kl\u0131 \u00f6rneklemede yer alan ad\u0131mlar nelerdir?<\/b><\/h2>\n
\n 1. \u0130lgilendi\u011finiz pop\u00fclasyonu dikkatlice se\u00e7in:<\/span>
\n<\/strong> Dikkatlice d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ve pop\u00fclasyondan, g\u00f6r\u00fc\u015flerinin toplanmas\u0131 gerekti\u011fine inand\u0131\u011f\u0131n\u0131z ki\u015fileri se\u00e7in ve ard\u0131ndan onlar\u0131 \u00f6rnekleme dahil edin. <\/span> <\/p>\n
\n 2. Uygun bir \u00f6rneklem \u00e7er\u00e7evesi belirleyin: <\/span>
\n<\/strong>\u00c7er\u00e7eveniz, ilgili pop\u00fclasyonunuzdan bir \u00f6rneklemden olu\u015fmal\u0131 ve do\u011fru veri toplamak i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan kimse olmamal\u0131d\u0131r. <\/span> <\/p>\nOlas\u0131l\u0131kl\u0131 \u00f6rnekleme ne zaman kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/span><\/strong><\/h2>\n
<\/p>\nOlas\u0131l\u0131kl\u0131 \u00f6rneklemenin avantajlar\u0131<\/span><\/strong><\/h3>\n
\n 1. Uygun Maliyetlidir:<\/span>
\n<\/strong> Bu s\u00fcre\u00e7 hem maliyet hem de zaman a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkilidir ve \u00f6rneklere atanan say\u0131lara g\u00f6re daha b\u00fcy\u00fck bir \u00f6rneklem se\u00e7ilebilir ve daha sonra daha anlaml\u0131 \u00f6rneklemden rastgele say\u0131lar se\u00e7ilebilir.<\/span><\/p>\n