

{"id":999809,"date":"2025-01-06T11:00:00","date_gmt":"2025-01-06T18:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/"},"modified":"2025-01-08T02:05:15","modified_gmt":"2025-01-08T09:05:15","slug":"yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/","title":{"rendered":"Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m: Nedir, T\u00fcrleri + \u00d6rnekler"},"content":{"rendered":"\n<p>Ara\u015ft\u0131rma s\u00f6z konusu oldu\u011funda, deneyler genellikle neden-sonu\u00e7 ili\u015fkilerini bulmak i\u00e7in alt\u0131n standartt\u0131r. Peki ya insanlar\u0131 farkl\u0131 gruplara veya ko\u015fullara rastgele atayam\u0131yorsan\u0131z? Yar\u0131 deneysel bir tasar\u0131m, bu t\u00fcr durumlarla ba\u015fa \u00e7\u0131kman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olma konusunda b\u00fcy\u00fck fark yarat\u0131r.    <\/p>\n\n<p>Yar\u0131 deneysel tasar\u0131mlar, ger\u00e7ek deneysel tasar\u0131mlarla ayn\u0131 d\u00fczeyde kontrol sunmasa da, randomizasyonun zor veya imkans\u0131z oldu\u011fu ger\u00e7ek d\u00fcnya durumlar\u0131n\u0131 incelemek i\u00e7in hala inan\u0131lmaz derecede yararl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n<p>Bu blogda, <span style=\"box-sizing: border-box; margin: 0px; padding: 0px;\">yar\u0131 deneysel <\/span>tasar\u0131mlar\u0131 ve farkl\u0131 t\u00fcrlerini inceleyecek ve nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 anlaman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacak \u00f6rnekler sunaca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m Nedir?<\/h2>\n\n<p>Yar\u0131 deneysel tasar\u0131m, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n insanlar\u0131 farkl\u0131 gruplara rastgele atayamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda neden-sonu\u00e7 ili\u015fkilerini anlamak i\u00e7in kullan\u0131lan bir <a href=\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/arastirma-nedir-tanim-yontemler-turler-ve-ornekler\/\">ara\u015ft\u0131rma<\/a> y\u00f6ntemidir. Rastgele atama yerine, \u00e7al\u0131\u015fma halihaz\u0131rda var olan gruplar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r veya insanlar\u0131 di\u011fer fakt\u00f6rlere dayal\u0131 olarak gruplara atar. <\/p>\n\n<p>\u00d6rne\u011fin, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar yeni bir \u00f6\u011fretim y\u00f6nteminin etkilerini, \u00f6\u011frencileri okullara rastgele atamadan, biri y\u00f6ntemi kullanan di\u011feri kullanmayan iki okulu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak inceleyebilirler. Yar\u0131 deneyler bize bir \u015feyin bir sonucu nas\u0131l etkileyebilece\u011fini g\u00f6sterebilirken, ger\u00e7ek deneylerden daha az kesindirler \u00e7\u00fcnk\u00fc gruplar sonu\u00e7lar\u0131 etkileyecek \u015fekilde farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilir. <\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m\u0131n \u00d6nemi<\/h2>\n\n<p>Yar\u0131 deneysel tasar\u0131m \u00f6nemlidir \u00e7\u00fcnk\u00fc ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n geleneksel deneylerin yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda neden-sonu\u00e7 ili\u015fkilerini incelemesine olanak tan\u0131r. \u0130\u015fte yar\u0131 deneysel tasar\u0131mlar\u0131n bu kadar \u00f6nemli olmas\u0131n\u0131n birka\u00e7 nedeni: <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1. Ger\u00e7ek D\u00fcnya Uygulamas\u0131<\/h3>\n\n<p>Yar\u0131 deneyler genellikle <a href=\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/educational-research-2\/\">e\u011fitim ara\u015ft\u0131rmalar\u0131<\/a>, hastaneler veya topluluklar gibi ger\u00e7ek ya\u015fam durumlar\u0131nda kullan\u0131l\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n olaylar\u0131 do\u011fal olarak ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi gibi incelemelerine yard\u0131mc\u0131 olurlar. \u00d6rne\u011fin, bir okul yeni bir \u00f6\u011fretim y\u00f6ntemi kullanmaya ba\u015flarsa, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar baz\u0131 \u00f6\u011frencileri rastgele farkl\u0131 gruplara atamadan \u00f6\u011frencilerin de\u011fi\u015fiklikten \u00f6nceki ve sonraki performanslar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rabilir. Bu da bulgular\u0131n daha ger\u00e7ek\u00e7i olmas\u0131n\u0131 ve g\u00fcnl\u00fck hayata uygulanmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r  <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2. Etik ve Pratik S\u0131n\u0131rlamalar<\/h3>\n\n<p>Bazen rastgele atama m\u00fcmk\u00fcn ya da etik de\u011fildir. Sa\u011fl\u0131k sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 incelemek i\u00e7in insanlar\u0131 farkl\u0131 \u00e7evresel ko\u015fullarda ya\u015famalar\u0131 i\u00e7in rastgele atamak etik olmayacakt\u0131r. Yar\u0131 deneysel tasar\u0131mlar, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n etik standartlar\u0131 ihlal etmeden bu <a href=\"https:\/\/www.questionpro.com\/article\/types-of-questions-question-types.html\">t\u00fcr sorular\u0131<\/a> ke\u015ffetmelerine olanak tan\u0131r.  <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3. Ara\u015ft\u0131rmada Esneklik<\/h3>\n\n<p>Yar\u0131 deneyler ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara \u00e7ok \u00e7e\u015fitli konularda \u00e7al\u0131\u015fma esnekli\u011fi sa\u011flar. Yeni politikalar\u0131n, tedavilerin veya m\u00fcdahalelerin etkilerini do\u011fal ortamlarda inceleyebilirler. Bu da bize ger\u00e7ek d\u00fcnyada i\u015flerin nas\u0131l y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcne dair fikir verir.  <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4. Uygun Maliyetli<\/h3>\n\n<p>Tam \u00f6l\u00e7ekli bir randomize deney y\u00fcr\u00fctmek hem pahal\u0131 hem de zaman al\u0131c\u0131 olabilir. \u00d6te yandan yar\u0131 deneysel tasar\u0131mlar, mevcut gruplar\u0131 veya verileri kullanabildikleri i\u00e7in genellikle daha b\u00fct\u00e7e dostudur. Bu da ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n s\u0131f\u0131rdan pahal\u0131 deneyler kurmak zorunda kalmayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir ve zaman ya da para k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011funda daha pratik bir se\u00e7enek haline gelir.  <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">5. E\u011filimlerin ve Etkilerin Belirlenmesine Yard\u0131mc\u0131 Olur<\/h3>\n\n<p>Yar\u0131 deneyler ise de\u011ferli i\u00e7g\u00f6r\u00fcler sa\u011flar. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bir neden-sonu\u00e7 ili\u015fkisini kesin olarak kan\u0131tlayamasalar bile, farkl\u0131 fakt\u00f6rlerin sonu\u00e7lar\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fini anlamalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan kal\u0131plar\u0131 ve e\u011filimleri tespit edebilirler. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar yine de bize ger\u00e7ek d\u00fcnya ko\u015fullar\u0131nda neler oldu\u011funa dair iyi bir fikir verir. \u00d6rne\u011fin, farkl\u0131 politikalara sahip b\u00f6lgeleri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak, m\u00fckemmel bir deney olmasa bile bu politikalar\u0131n i\u015fe yaray\u0131p yaramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermeye yard\u0131mc\u0131 olabilir.   <\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131mda Temel Kavramlar<\/h2>\n\n<p>Bu tasar\u0131mlar\u0131n nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha iyi anlamak i\u00e7in, yap\u0131lar\u0131n\u0131n ve uygulamalar\u0131n\u0131n merkezinde yer alan baz\u0131 temel kavramlar\u0131 kavramak yararl\u0131 olacakt\u0131r. \u0130\u015fte bilmeniz gereken ana kavramlar: <\/p>\n\n<ul>\n<li><strong>Rastgele Olmayan Atama: <\/strong>Yar\u0131 deneylerdeki kat\u0131l\u0131mc\u0131lar gruplara rastgele atanmaz. Bunun yerine, gruplar \u00f6nceden mevcuttur veya di\u011fer kriterlere g\u00f6re atan\u0131r. <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma Gruplar\u0131: <\/strong>Yar\u0131 deneyler, sonu\u00e7lardaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131 de\u011ferlendirmek i\u00e7in bir tedavi grubunu (bir m\u00fcdahaleye maruz kalan) bir kontrol grubuyla (maruz kalmayan) kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Nedensel \u00c7\u0131kar\u0131m: <\/strong>Ama\u00e7, rastgele atama olmasa bile neden-sonu\u00e7 ili\u015fkilerini anlamakt\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar grup kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131na ve g\u00f6zlemlenen de\u011fi\u015fikliklere dayanarak nedensellik \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131nda bulunurlar. <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 De\u011fi\u015fkenler: <\/strong>Bunlar, sonu\u00e7lar\u0131 etkileyebilecek tedavi d\u0131\u015f\u0131ndaki de\u011fi\u015fkenlerdir. Yar\u0131 deneyler, yanl\u0131 sonu\u00e7lardan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in bunlar\u0131 hesaba katmal\u0131d\u0131r. <\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u00d6n ve Son Testler: <\/strong>Bir\u00e7ok yar\u0131-deney, bir m\u00fcdahaleden \u00f6nce ve sonra sonu\u00e7lar\u0131 \u00f6l\u00e7erek tedavinin neden olabilece\u011fi de\u011fi\u015fiklikleri belirlemeye yard\u0131mc\u0131 olur.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>\u0130\u00e7 Ge\u00e7erlili\u011fe Y\u00f6nelik Tehditler:<\/strong> Rastgele atama yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bulgular\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fini etkileyebilecek se\u00e7im yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya ge\u00e7mi\u015f etkileri gibi yanl\u0131l\u0131k riski daha y\u00fcksektir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Do\u011fal Deneyler:<\/strong> Bunlar, do\u011fal olarak meydana gelen bir olay\u0131n veya politika de\u011fi\u015fikli\u011finin, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan do\u011frudan manip\u00fcle edilmeden nedensel etkileri inceleme f\u0131rsat\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 durumlard\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Regresyon S\u00fcreksizli\u011fi:<\/strong> Bu tasar\u0131m, insanlar\u0131 bir kesme puan\u0131na (\u00f6rne\u011fin, test puanlar\u0131) g\u00f6re farkl\u0131 gruplara atar ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n e\u015fi\u011fin hemen \u00fczerindeki ve alt\u0131ndaki sonu\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131na olanak tan\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u00d6rneklerle Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m T\u00fcrleri<\/h2>\n\n<p>Yar\u0131 deneysel tasar\u0131mlar, rastgele atama m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131nda, ancak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar yine de neden-sonu\u00e7 ili\u015fkilerini incelemek istediklerinde kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte baz\u0131 yayg\u0131n yar\u0131 deneysel tasar\u0131m t\u00fcrlerinin bir a\u00e7\u0131klamas\u0131: <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1. Sadece Tek Gruplu Posttest Tasar\u0131m\u0131<\/h3>\n\n<p>Bu tasar\u0131mda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bir m\u00fcdahale veya tedavi ger\u00e7ekle\u015ftikten sonra tek bir kat\u0131l\u0131mc\u0131 grubunu test eder. Herhangi bir \u00f6n test ya da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma grubu bulunmamaktad\u0131r. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma grubu veya \u00f6n test olmadan, g\u00f6zlemlenen de\u011fi\u015fikliklerin tedavi ve kontrol gruplar\u0131ndan m\u0131 yoksa ba\u015fka bir fakt\u00f6rden mi kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek zordur.  <\/p>\n\n<ul>\n<li><strong>\u00d6rnek: <\/strong>Bir okul, \u00f6\u011frencileri i\u00e7in yeni bir okuma program\u0131 ba\u015flat\u0131r ve bu program\u0131n \u00f6\u011frencilerin okuma becerilerini geli\u015ftirip geli\u015ftirmedi\u011fini g\u00f6rmek ister. Program sona erdikten sonra okul, geli\u015fimi \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in \u00f6\u011frencilerin okuma seviyelerini test eder. \u00d6n test veya kontrol grubu olmad\u0131\u011f\u0131ndan, sonu\u00e7lar sadece \u00f6\u011frencilerin programdan sonra nas\u0131l performans g\u00f6sterdi\u011fini g\u00f6sterebilir, ancak program\u0131n kendisinin iyile\u015fmeye neden olup olmad\u0131\u011f\u0131 belirsizdir.  <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zorluk: <\/strong>Bir \u00f6n test veya kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma grubu olmadan, herhangi bir de\u011fi\u015fikli\u011fin ger\u00e7ekten yeni okuma program\u0131ndan m\u0131 kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 yoksa ba\u015fka fakt\u00f6rlerin (okumaya daha fazla zaman ay\u0131rmak veya do\u011fal geli\u015fim gibi) bir sonucu mu oldu\u011funu s\u00f6ylemek zordur.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2. Tek Grup \u00d6n Test-Son Test Tasar\u0131m\u0131<\/h3>\n\n<p>Bu tasar\u0131m, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n bir m\u00fcdahaleden \u00f6nce ve sonra \u00f6l\u00e7\u00fclmesini i\u00e7erir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, ayn\u0131 grubun puanlar\u0131n\u0131 veya sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 iki farkl\u0131 zamanda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r &#8211; tedaviden \u00f6nce ve sonra. <\/p>\n\n<ul>\n<li><strong>\u00d6rnek:<\/strong> Bir \u00f6\u011fretmen yeni bir \u00f6\u011fretim y\u00f6nteminin \u00f6\u011frencilerin matematik puanlar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131p art\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 test etmek istemektedir. \u00d6\u011fretmen yeni y\u00f6ntemi kullanmadan \u00f6nce \u00f6\u011frencilere bir matematik testi verir (\u00f6n test) ve y\u00f6ntemi bir ay kulland\u0131ktan sonra ayn\u0131 gruba ayn\u0131 testi verir (son test). \u00d6\u011fretmen, \u00f6n test ve son test puanlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak herhangi bir geli\u015fmeyi de\u011ferlendirebilir.  <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zorluk: <\/strong>Sonu\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131racak bir kontrol grubu olmad\u0131\u011f\u0131ndan, iyile\u015fmenin yeni \u00f6\u011fretim y\u00f6nteminden mi kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 yoksa di\u011fer fakt\u00f6rlerin (ek \u00e7al\u0131\u015fma veya \u00f6\u011frenci motivasyonundaki de\u011fi\u015fiklikler gibi) rol oynay\u0131p oynamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek zordur.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3. E\u015fde\u011fer Olmayan Gruplar Tasar\u0131m\u0131<\/h3>\n\n<p>Bu tasar\u0131mda, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar rastgele atanmam\u0131\u015f, bunun yerine \u00f6nceden var olan iki veya daha fazla grubu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r. Bir grup tedaviyi al\u0131r, di\u011fer grup ise almaz. Gruplar rastgele atanmad\u0131\u011f\u0131ndan, aralar\u0131ndaki farklar tedaviden de\u011fil, \u00f6nceden var olan \u00f6zelliklerden kaynaklan\u0131yor olabilir.  <\/p>\n\n<ul>\n<li><strong>\u00d6rnek:<\/strong> Bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 yeni bir sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam program\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fan verimlili\u011fi \u00fczerindeki etkilerini incelemek istemektedir. Program bir \u015firkette uygulamaya konulur, ancak ba\u015fka bir \u015firket program\u0131 uygulamaz. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131, program\u0131n sonunda her iki \u015firketteki verimlili\u011fi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r.  <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zorluk: <\/strong>\u0130ki \u015firket programa rastgele atanmad\u0131\u011f\u0131ndan, \u015firketler aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar (\u015firket k\u00fclt\u00fcr\u00fc veya kaynaklar\u0131 gibi) sonu\u00e7lar\u0131 etkileyebilir, bu da herhangi bir de\u011fi\u015fikli\u011fi yaln\u0131zca sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam program\u0131na atfetmeyi zorla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4. Zaman Serisi Tasar\u0131m\u0131<\/h3>\n\n<p>Bu tasar\u0131mda, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ayn\u0131 grubu belirli bir s\u00fcre boyunca g\u00f6zlemler ve sonu\u00e7lar\u0131 bir m\u00fcdahale veya etkinlikten \u00f6nce ve sonra birden fazla noktada \u00f6l\u00e7er.<\/p>\n\n<p>Zaman serisi verileri ayn\u0131 d\u00f6nemde meydana gelen di\u011fer de\u011fi\u015fikliklerden etkilenebilir, bu nedenle g\u00f6zlemlenen etkilerin m\u00fcdahaleden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesin olarak s\u00f6ylemek zordur.<\/p>\n\n<ul>\n<li><strong>\u00d6rnek: <\/strong>Bir h\u00fck\u00fcmet halka a\u00e7\u0131k yerlerde sigara i\u00e7ilmesini yasaklayan yeni bir yasa \u00e7\u0131kar\u0131r. Bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131, g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in yasadan \u00f6nceki ve sonraki birka\u00e7 y\u0131l boyunca \u015fehirdeki sigarayla ilgili hastane ba\u015fvurular\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 izler. <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zorluk: <\/strong>Yeni sa\u011fl\u0131k hizmetleri giri\u015fimleri, halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 kampanyalar\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikler ve hatta mevsimsel e\u011filimler gibi di\u011fer fakt\u00f6rler hastane ba\u015fvurular\u0131n\u0131 etkileyebilir, bu da herhangi bir de\u011fi\u015fikli\u011fi yaln\u0131zca sigara yasa\u011f\u0131na ba\u011flamay\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">5. Regresyon S\u00fcreksizli\u011fi Tasar\u0131m\u0131<\/h3>\n\n<p>Bu tasar\u0131m, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 bir kesme puan\u0131 veya e\u015fi\u011fe g\u00f6re farkl\u0131 gruplara atar. E\u015fi\u011fin \u00fcst\u00fcnde olanlar tedaviyi al\u0131r, alt\u0131nda olanlar ise almaz. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar daha sonra e\u015fi\u011fin hemen \u00fcst\u00fcnde ve hemen alt\u0131nda olanlar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r.  <\/p>\n\n<ul>\n<li><strong>\u00d6rnek: <\/strong>Bir giri\u015f s\u0131nav\u0131nda belirli bir notun \u00fczerinde puan alan \u00f6\u011frencilere burs verilmektedir. Bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131, baraj\u0131n hemen \u00fczerinde puan alan (bursu alan) \u00f6\u011frencilerin akademik performans\u0131n\u0131, baraj\u0131n hemen alt\u0131nda puan alan (bursu almayan) \u00f6\u011frencilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r. <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zorluk: <\/strong>Sonu\u00e7lar yaln\u0131zca s\u0131n\u0131ra yak\u0131n \u00f6\u011frenciler i\u00e7in ge\u00e7erli olabilir ve s\u0131n\u0131rdan \u00e7ok daha y\u00fcksek veya daha d\u00fc\u015f\u00fck puan alan \u00f6\u011frencilerin ayn\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6sterip g\u00f6stermeyece\u011fi belirsizdir.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">6. E\u011filim Puan\u0131 E\u015fle\u015ftirme<\/h3>\n\n<p>Bu tasar\u0131m, ald\u0131klar\u0131 tedavi d\u0131\u015f\u0131nda benzer \u00f6zelliklere sahip farkl\u0131 gruplardan kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 e\u015fle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Biri hari\u00e7 her y\u00f6nden birbirine benzeyen bireylerden olu\u015fan &#8220;e\u015fle\u015ftirilmi\u015f \u00e7iftler&#8221; yaratarak kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalardaki yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltmay\u0131 ama\u00e7lar. Bu y\u00f6ntem yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltsa da m\u00fckemmel de\u011fildir. Gruplar aras\u0131nda hala sonu\u00e7lar\u0131 etkileyen \u00f6l\u00e7\u00fclmemi\u015f farkl\u0131l\u0131klar olabilir.   <\/p>\n\n<ul>\n<li><strong>\u00d6rnek: <\/strong>Bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 yeni bir i\u015f e\u011fitimi program\u0131n\u0131n istihdam oranlar\u0131 \u00fczerindeki etkisini incelemektedir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131, insanlar\u0131 programa rastgele atamak yerine, programa kat\u0131lan insanlar\u0131 ya\u015f, deneyim ve e\u011fitim seviyesi gibi fakt\u00f6rlere dayal\u0131 olarak kat\u0131lmayan benzer insanlarla e\u015fle\u015ftirir. <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zorluk: <\/strong>Bu teknik baz\u0131 \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 kontrol etse de, ki\u015fisel motivasyon veya d\u0131\u015f ko\u015fullar gibi bir ki\u015finin programa kat\u0131l\u0131p kat\u0131lmamas\u0131n\u0131 etkileyebilecek her fakt\u00f6r\u00fc hesaba katamaz.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Yar\u0131 Deneysel Bir \u00c7al\u0131\u015fma Nas\u0131l Y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr?<\/h2>\n\n<p>Ger\u00e7ek bir deney kadar kat\u0131 olmasa da, iyi tasarlanm\u0131\u015f bir yar\u0131-deney yine de de\u011ferli bilgiler sunabilir. \u0130\u015fte basit terimlerle yar\u0131 deneysel bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n nas\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fine dair ad\u0131m ad\u0131m bir k\u0131lavuz: <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1. Ara\u015ft\u0131rma Sorunuzu Tan\u0131mlay\u0131n<\/h3>\n\n<p>\u0130lk ad\u0131m, ne \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak istedi\u011finizi net bir \u015fekilde tan\u0131mlamakt\u0131r. \u0130lgilendi\u011finiz m\u00fcdahale veya tedavi nedir? Hangi sonu\u00e7lar\u0131 \u00f6l\u00e7meyi bekliyorsunuz? Ara\u015ft\u0131rma sorunuz, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z\u0131n tasar\u0131m\u0131na rehberlik edecek ve ne t\u00fcr bir yar\u0131 deneysel y\u00f6ntem kullanaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 belirleyecektir.   <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2. Tasar\u0131m T\u00fcr\u00fcn\u00fcz\u00fc Se\u00e7in<\/h3>\n\n<p>Sorunuzu belirledikten sonra, hangi t\u00fcr yar\u0131 deneysel tasar\u0131m\u0131n en iyi sonucu verece\u011fine karar vermeniz gerekir. \u0130\u015fte birka\u00e7 se\u00e7enek: <\/p>\n\n<ul>\n<li><strong>Tek Grup \u00d6n Test-Son Test Tasar\u0131m\u0131: <\/strong>Ayn\u0131 gruptaki ki\u015filerde m\u00fcdahaleden \u00f6nce ve sonra sonucu \u00f6l\u00e7\u00fcn.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>E\u015fde\u011fer Olmayan Gruplar Tasar\u0131m\u0131: <\/strong>Bir tedavi grubu ve bir kontrol grubu gibi rastgele atanmam\u0131\u015f iki grubu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131n.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zaman Serisi Tasar\u0131m\u0131: <\/strong>Ayn\u0131 grubu m\u00fcdahaleden \u00f6nce ve sonra zaman i\u00e7inde g\u00f6zlemleyin.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Regresyon S\u00fcreksizli\u011fi Tasar\u0131m\u0131: <\/strong>Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 bir skor veya \u00f6l\u00e7\u00fcme dayal\u0131 olarak bir tedaviye atamak i\u00e7in bir kesme kullan\u0131n.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>E\u011filim Puan\u0131 E\u015fle\u015ftirme: <\/strong>Farkl\u0131 gruplardan kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak i\u00e7in benzer \u00f6zelliklere g\u00f6re <strong>e\u015fle\u015ftirme <\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Se\u00e7iminiz, ara\u015ft\u0131rma ba\u011flam\u0131n\u0131za ve mevcut kaynaklara ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 Se\u00e7in<\/h3>\n\n<p>Yar\u0131 deneysel tasar\u0131mlar rastgele atama i\u00e7ermedi\u011finden, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 dikkatle se\u00e7meniz gerekecektir. \u00c7o\u011fu durumda, farkl\u0131 s\u0131n\u0131flar, okullar veya mahalleler gibi gruplar \u00f6nceden mevcuttur. <\/p>\n\n<ul>\n<li><strong>Tedavi Grubu: <\/strong>M\u00fcdahale veya tedaviyi alacak olan grup (\u00f6rne\u011fin, egzersiz program\u0131n\u0131 takip edecek ki\u015filer).<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma Grubu: <\/strong>Tedaviyi almayan grup (\u00f6rne\u011fin, egzersiz program\u0131na kat\u0131lmayan ki\u015filer).<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Her iki grubun da m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca benzer oldu\u011fundan emin olun veya sonu\u00e7lar\u0131 etkileyebilecek farkl\u0131l\u0131klar\u0131 kontrol edin.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4. M\u00fcdahaleden \u00d6nce ve Sonra Veri Toplay\u0131n<\/h3>\n\n<p>\u00c7o\u011fu yar\u0131-deney i\u00e7in, sonucu m\u00fcdahaleden \u00f6nce ve sonra \u00f6l\u00e7mek isteyeceksiniz. Bu, sonucun zaman i\u00e7inde nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur. <\/p>\n\n<p>Veri toplama, ara\u015ft\u0131rma sorunuza ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r. Baz\u0131 tasar\u0131mlarda, sonucu yaln\u0131zca m\u00fcdahaleden sonra \u00f6l\u00e7ebilirken, di\u011ferlerinde zaman i\u00e7inde daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131, tekrarlanan veriler toplayacaks\u0131n\u0131z. <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">5. Verilerinizi Analiz Edin<\/h3>\n\n<p>Verilerinizi toplad\u0131ktan sonra, bir sonraki ad\u0131m analiz etmek ve gruplar aras\u0131nda veya m\u00fcdahale \u00f6ncesi ve sonras\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcmler aras\u0131nda \u00f6nemli bir fark olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmektir.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">6. Sonu\u00e7lar\u0131 Yorumlay\u0131n<\/h3>\n\n<p>Verileri analiz ettikten sonra bulgular\u0131n\u0131z\u0131 dikkatlice yorumlaman\u0131z gerekecektir. Yar\u0131 deneyler, randomize kontroll\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalarla ayn\u0131 d\u00fczeyde olmad\u0131\u011f\u0131ndan, g\u00fc\u00e7l\u00fc sonu\u00e7lar \u00e7\u0131karma konusunda dikkatli olmak \u00f6nemlidir. <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">7. Bulgular\u0131n\u0131z\u0131 Raporlay\u0131n<\/h3>\n\n<p>Son olarak, bulgular\u0131n\u0131z\u0131 ba\u015fkalar\u0131yla payla\u015f\u0131n! Ara\u015ft\u0131rma sorunuzu, metodolojinizi, sonu\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 ve \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131n\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131klayan net bir rapor veya makale yaz\u0131n. <\/p>\n\n<p>\u00c7al\u0131\u015fman\u0131z\u0131n s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 konusunda \u015feffaf olun. Yar\u0131 deneylerin s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 oldu\u011fundan (kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n rastgele se\u00e7ilememesi gibi), bunlar\u0131 kabul etmek ve gelecekteki ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n bunlar\u0131n \u00fcstesinden nas\u0131l gelebilece\u011fini \u00f6nermek \u00f6nemlidir. <\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Yar\u0131 Deneysel ve Deneysel Tasar\u0131m<\/h2>\n\n<p>Ara\u015ft\u0131rma s\u00f6z konusu oldu\u011funda, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n vermesi gereken en \u00f6nemli kararlardan biri do\u011fru tasar\u0131m\u0131 se\u00e7mektir. En yayg\u0131n iki tasar\u0131m t\u00fcr\u00fc deneysel ve yar\u0131 deneyseldir ve benzer g\u00f6r\u00fcnseler de aralar\u0131nda \u00f6nemli farklar vard\u0131r.   <\/p>\n\n<p>Bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131 anlamak, her bir tasar\u0131m\u0131 ne zaman kullanaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ve bunlardan ne t\u00fcr sonu\u00e7lar \u00e7\u0131karabilece\u011finizi bilmenize yard\u0131mc\u0131 olabilir. Hadi bunu basit bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klayal\u0131m! <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Deneysel Tasar\u0131m<\/h3>\n\n<p>Deneysel tasar\u0131mda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bir hipotezi test etmek i\u00e7in kontroll\u00fc bir ortam yarat\u0131rlar. Temel \u00f6zellik rastgele atamad\u0131r &#8211; kat\u0131l\u0131mc\u0131lar rastgele bir tedavi grubuna (m\u00fcdahaleyi alan grup) veya bir kontrol grubuna (tedaviyi almayan grup) atan\u0131r.   <\/p>\n\n<p>Bu randomizasyon, gruplar\u0131n deneyin ba\u015flang\u0131c\u0131nda benzer olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya yard\u0131mc\u0131 olur, b\u00f6ylece sonu\u00e7lardaki herhangi bir farkl\u0131l\u0131k daha g\u00fcvenli bir \u015fekilde m\u00fcdahaleye atfedilebilir.<\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Yar\u0131 Deneysel<\/h3>\n\n<p>Yar\u0131 deneysel tasar\u0131mda, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bir m\u00fcdahalenin etkilerini de incelerler, ancak kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 gruplara rastgele atamazlar. Bunun yerine, \u00f6nceden var olan gruplara g\u00fcvenirler veya insanlar\u0131 farkl\u0131 ko\u015fullara atamak i\u00e7in rastgele olmayan di\u011fer y\u00f6ntemleri kullan\u0131rlar. Bu tasar\u0131m genellikle rastgele ataman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn veya etik olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda kullan\u0131l\u0131r.  <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Deneysel ve Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131mlar Aras\u0131ndaki Temel Farklar<\/h3>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1. Rastgele Atama<\/h3>\n\n<ul>\n<li><strong>Deneysel Tasar\u0131m:<\/strong> Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 farkl\u0131 gruplara ay\u0131rmak i\u00e7in rastgele atama kullan\u0131lacakt\u0131r. Bu, \u00f6nyarg\u0131lar\u0131 ortadan kald\u0131rmaya yard\u0131mc\u0131 olur ve gruplar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca benzer olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m:<\/strong> Rastgele atama yoktur. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar mevcut fakt\u00f6rlere (okullar, mahalleler veya di\u011fer do\u011fal gruplamalar gibi) dayal\u0131 olarak gruplara yerle\u015ftirilir. <\/li>\n<\/ul>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2. De\u011fi\u015fkenler \u00dczerinde Kontrol<\/h3>\n\n<ul>\n<li><strong>Deneysel Tasar\u0131m: <\/strong>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar de\u011fi\u015fkenler \u00fczerinde daha fazla kontrole sahiptir \u00e7\u00fcnk\u00fc rastgele atama, gruplar aras\u0131nda ya\u015f, cinsiyet veya ge\u00e7mi\u015f gibi fakt\u00f6rlerin dengelenmesine yard\u0131mc\u0131 olur.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m:<\/strong> De\u011fi\u015fkenler \u00fczerinde daha az kontrol. Gruplar rastgele atanmad\u0131\u011f\u0131ndan, di\u011fer fakt\u00f6rler sonucu etkiliyor olabilir ve bu da de\u011fi\u015fiklikleri m\u00fcdahalenin kendisine atfetmeyi zorla\u015ft\u0131r\u0131r. <\/li>\n<\/ul>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3. Nedensellik<\/h3>\n\n<ul>\n<li><strong>Deneysel Tasar\u0131m: <\/strong>Rastgele atama nedeniyle, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar neden-sonu\u00e7 ili\u015fkilerini daha g\u00fcvenli bir \u015fekilde iddia edebilirler. Tedavinin g\u00f6zlemlenen de\u011fi\u015fikliklere neden oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirler. <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m: <\/strong>\u0130li\u015fkileri tan\u0131mlayabilseniz de nedenselli\u011fi kan\u0131tlamak daha zordur. Gruplar rastgele olmad\u0131\u011f\u0131ndan, di\u011fer fakt\u00f6rlerin sonu\u00e7lar\u0131 etkileme riski daha y\u00fcksektir. <\/li>\n<\/ul>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4. Etik veya Pratik Kayg\u0131lar<\/h3>\n\n<ul>\n<li><strong>Deneysel Tasar\u0131m: <\/strong>Rastgele atama her zaman etik veya pratik olmayabilir. \u00d6rne\u011fin, sadece etkilerini test etmek i\u00e7in insanlar\u0131 zararl\u0131 ko\u015fullara rastgele atayamazs\u0131n\u0131z. <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m: <\/strong>Rastgele atama etik veya pratik nedenlerle m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131nda, yar\u0131 deneyler iyi bir alternatiftir.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">QuestionPro ile Yar\u0131 Deneysel Bir \u00c7al\u0131\u015fma Nas\u0131l Y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr?<\/h2>\n\n<p>QuestionPro, yar\u0131 deneysel \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in harika bir ara\u00e7t\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc verileri kolayca toplaman\u0131za ve analiz etmenize yard\u0131mc\u0131 olur. Kendi yar\u0131 deneysel \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z\u0131 y\u00fcr\u00fctmek i\u00e7in QuestionPro&#8217;yu nas\u0131l kullanabilece\u011finizi a\u015fa\u011f\u0131da bulabilirsiniz. <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ad\u0131m 1: Ara\u015ft\u0131rma Sorunuzu ve Tasar\u0131m\u0131n\u0131z\u0131 Netle\u015ftirin<\/h3>\n\n<p>Ba\u015flamadan \u00f6nce, cevaplamak istedi\u011finiz soruyu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ve kullanaca\u011f\u0131n\u0131z yar\u0131 deneysel tasar\u0131m t\u00fcr\u00fcne karar verin. Yayg\u0131n tasar\u0131mlar\u0131n birka\u00e7 \u00f6rne\u011fi \u015funlard\u0131r: <\/p>\n\n<ul>\n<li><strong>Tek Grup \u00d6n Test-Son Test: <\/strong>Herhangi bir de\u011fi\u015fiklik olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in bir grubu m\u00fcdahaleden \u00f6nce ve sonra \u00f6l\u00e7ersiniz.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>E\u015fde\u011fer Olmayan Gruplar: <\/strong>Rastgele atanmam\u0131\u015f iki grubu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z &#8211; biri m\u00fcdahaleyi al\u0131r, di\u011feri almaz.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Zaman Serileri: <\/strong>Verilere zaman i\u00e7inde, bir olay veya m\u00fcdahaleden \u00f6nce ve sonra bakars\u0131n\u0131z.<\/li>\n<\/ul>\n\n<p>\u00d6rne\u011fin, yeni bir \u00e7evrimi\u00e7i e\u011fitim program\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n verimlili\u011fini art\u0131r\u0131p art\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 varsayal\u0131m. E\u011fitimden \u00f6nce ve e\u011fitimden sonra verimlili\u011fi \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz Tek Grup \u00d6n Test-Son Test tasar\u0131m\u0131n\u0131 kullanmak isteyebilirsiniz. <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ad\u0131m 2: Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 Se\u00e7in<\/h3>\n\n<p>Yar\u0131 deneysel bir \u00e7al\u0131\u015fmada kat\u0131l\u0131mc\u0131lar rastgele atanmaz. Bunun yerine, ya mevcut gruplarla \u00e7al\u0131\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z ya da zaman i\u00e7inde tek bir gruptaki de\u011fi\u015fiklikleri \u00f6l\u00e7ersiniz.   <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ad\u0131m 3: QuestionPro&#8217;da Anketinizi Olu\u015fturun<\/h3>\n\n<p>Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 se\u00e7ti\u011finize g\u00f6re, \u015fimdi anketlerinizi olu\u015fturma zaman\u0131. Bu anketler, yar\u0131-deneyiniz i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011funuz verileri toplaman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. <\/p>\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">\u00d6n Test Anketi:<\/h4>\n\n<p>Bu, m\u00fcdahaleden \u00f6nce g\u00f6nderdi\u011finiz ankettir. \u00d6rne\u011fin, yeni bir sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam program\u0131n\u0131 test ediyorsan\u0131z, \u00f6n test anketiniz kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n mevcut sa\u011fl\u0131k al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 veya \u00fcretkenlik d\u00fczeyleri hakk\u0131nda sorular sorabilir. <\/p>\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Sontest Anketi:<\/h4>\n\n<p>M\u00fcdahaleden sonra (\u00f6rne\u011fin, e\u011fitim program\u0131ndan sonra), herhangi bir de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in bir takip anketi g\u00f6nderin. Son test anketindeki sorular\u0131n \u00f6n test anketindekilere benzer oldu\u011fundan emin olun ki sonu\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rabilesiniz. <\/p>\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Anket Sorular\u0131:<\/h4>\n\n<p>Farkl\u0131 veri t\u00fcrlerini toplamak i\u00e7in \u00e7oktan se\u00e7meli, Likert \u00f6l\u00e7e\u011fi (\u00f6rne\u011fin, kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 1&#8217;den 5&#8217;e kadar derecelendirin) ve a\u00e7\u0131k u\u00e7lu sorulardan olu\u015fan bir kar\u0131\u015f\u0131m kullan\u0131n.  <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ad\u0131m 4: Anketi Uygulay\u0131n ve Verileri Toplay\u0131n<\/h3>\n\n<p>Anketleriniz haz\u0131r oldu\u011funda, onlar\u0131 da\u011f\u0131tma ve veri toplamaya ba\u015flama zaman\u0131 gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n<ul>\n<li><strong>\u00d6n Test: <\/strong>M\u00fcdahale ba\u015flamadan \u00f6nce kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131za \u00f6n test anketinizi g\u00f6nderin. \u00d6rne\u011fin, bir sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam program\u0131n\u0131 test ediyorsan\u0131z, program ba\u015flamadan \u00f6nce \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n sa\u011fl\u0131k ve \u00fcretkenlik d\u00fczeylerini \u00f6l\u00e7\u00fcn. <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Sontest:<\/strong> M\u00fcdahaleden sonra, de\u011fi\u015fiklikleri \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in son test anketinizi g\u00f6nderin. \u00d6rne\u011fin, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam program\u0131 sona erdikten sonra, iyile\u015fme olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in ayn\u0131 sorular\u0131 sorun. <\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Anketleri e-posta yoluyla da\u011f\u0131tabilir, bir ba\u011flant\u0131 payla\u015fabilir veya mobil cihazlardan kolay eri\u015fim i\u00e7in QR kodlar\u0131 kullanabilirsiniz. QuestionPro yan\u0131tlar\u0131 izlemeyi kolayla\u015ft\u0131r\u0131r, b\u00f6ylece ka\u00e7 ki\u015finin anketi tamamlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilirsiniz. <\/p>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ad\u0131m 5: \u0130yi Veri Kalitesi Sa\u011flay\u0131n<\/h3>\n\n<p>Kaliteli veri, anlaml\u0131 sonu\u00e7lar elde etmenin anahtar\u0131d\u0131r. QuestionPro, verilerinizin do\u011fru oldu\u011fundan emin olman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacak ara\u00e7lara sahiptir: <\/p>\n\n<ul>\n<li><strong>Mant\u0131\u011f\u0131 Atla: <\/strong>Bu, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n yaln\u0131zca kendileriyle ilgili sorular\u0131 g\u00f6rmelerini sa\u011flar. \u00d6rne\u011fin, bir ki\u015fi programa kat\u0131lmad\u0131ysa, programla ilgili takip sorular\u0131n\u0131 yan\u0131tlamas\u0131 gerekmez. <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Do\u011frulama Kurallar\u0131:<\/strong> Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n do\u011fru yan\u0131tlar girmesini sa\u011flamak i\u00e7in bunlar\u0131 kullan\u0131n (yan\u0131tlar\u0131 belirli bir say\u0131 aral\u0131\u011f\u0131yla s\u0131n\u0131rlamak gibi).<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Yan\u0131t \u0130zleme: <\/strong>Yan\u0131tlar\u0131 ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak takip edebilirsiniz. Ka\u00e7 ki\u015finin yan\u0131t verdi\u011fini g\u00f6rmenizi sa\u011flayacakt\u0131r. <\/li>\n<\/ul>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ad\u0131m 6: Verilerinizi Analiz Edin<\/h3>\n\n<p>Bir sonraki ad\u0131m verilerinizi analiz etmektir. QuestionPro, sonu\u00e7lar\u0131 incelemenize ve \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikleri tespit etmenize yard\u0131mc\u0131 olacak ara\u00e7larla bunu kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Ayr\u0131ca, a\u015fa\u011f\u0131daki gibi \u015feyleri de kontrol edebilirsiniz:    <\/p>\n\n<ul>\n<li>Ortalama puanlar  <\/li>\n\n\n\n<li>Y\u00fczdeler ve  <\/li>\n\n\n\n<li>Farkl\u0131 sorulardaki trendlerin t\u00fcm\u00fc platform i\u00e7inde.<\/li>\n<\/ul>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ad\u0131m 7: Sonu\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 Yorumlay\u0131n<\/h3>\n\n<p>Analizinizi tamamlad\u0131ktan sonra, bulgular\u0131 yorumlamak i\u00e7in zaman ay\u0131r\u0131n. \u0130\u015fte dikkate alman\u0131z gereken birka\u00e7 \u015fey: <\/p>\n\n<ul>\n<li>\u00d6n test-son test tasar\u0131m\u0131 i\u00e7in, m\u00fcdahaleden sonra kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131nda veya performanslar\u0131nda \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fiklik g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc? Herhangi bir s\u00fcrpriz ya da beklenmedik sonu\u00e7 var m\u0131yd\u0131? <\/li>\n\n\n\n<li>E\u015fde\u011fer Olmayan Gruplar tasar\u0131m\u0131 kulland\u0131ysan\u0131z, m\u00fcdahalenin bir grup \u00fczerinde olumlu bir etkisi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in iki grubu kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131n.<\/li>\n\n\n\n<li>Yar\u0131 deneysel tasar\u0131mlar\u0131n \u00f6nyarg\u0131ya daha a\u00e7\u0131k oldu\u011funu unutmay\u0131n \u00e7\u00fcnk\u00fc kat\u0131l\u0131mc\u0131lar rastgele atanmam\u0131\u015ft\u0131r. D\u0131\u015f olaylar veya bireysel farkl\u0131l\u0131klar gibi sonu\u00e7lar\u0131 etkilemi\u015f olabilecek t\u00fcm d\u0131\u015f fakt\u00f6rleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurun. <\/li>\n<\/ul>\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ad\u0131m 8: Bulgular\u0131n\u0131z\u0131 Raporlay\u0131n<\/h3>\n\n<p>Verilerinizi yorumlad\u0131ktan sonra bulgular\u0131n\u0131z\u0131 raporlaman\u0131z gerekecektir. QuestionPro, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 net bir \u015fekilde anlamas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan \u00e7izelgeler ve grafikler gibi g\u00f6rseller i\u00e7eren raporlar olu\u015fturmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Bulgular\u0131n\u0131z\u0131 payda\u015flar\u0131n\u0131zla payla\u015f\u0131n veya gelecekteki m\u00fcdahaleleri iyile\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131n.  <\/p>\n\n<p>M\u00fcdahale iyile\u015fmelere yol a\u00e7t\u0131ysa, bunu geni\u015fletmeyi veya benzer m\u00fcdahaleleri ba\u015fka ortamlarda denemeyi \u00f6nerebilirsiniz. M\u00fcdahale beklendi\u011fi gibi i\u015fe yaramad\u0131ysa, nedenini anlamak i\u00e7in verilere bak\u0131n. Program kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n ilgisini \u00e7ekmekte ba\u015far\u0131s\u0131z m\u0131 oldu? Sonu\u00e7lar\u0131 etkileyen d\u0131\u015f fakt\u00f6rler var m\u0131yd\u0131?   <\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Sonu\u00e7<\/h2>\n\n<p>Yar\u0131 deneysel tasar\u0131mlar, neden-sonu\u00e7 ili\u015fkilerini anlamak istedi\u011finizde ancak insanlar\u0131 gruplara rastgele atayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda harika bir se\u00e7enektir. \u0130ster yeni bir program, politika veya tedavi \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olun, yar\u0131 deneyler ger\u00e7ek d\u00fcnyada i\u015flerin nas\u0131l y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcne dair de\u011ferli i\u00e7g\u00f6r\u00fcler sa\u011flamaya yard\u0131mc\u0131 olur. <\/p>\n\n<p>QuestionPro ile yar\u0131 deneysel bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctmek, ger\u00e7ek d\u00fcnyadaki m\u00fcdahalelerin etkisini anlamak i\u00e7in etkili bir yol olabilir. QuestionPro, anket olu\u015fturmaktan sonu\u00e7lar\u0131 analiz etmeye kadar t\u00fcm s\u00fcreci basitle\u015ftirerek \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z\u0131 y\u00fcr\u00fctmenizi ve y\u00f6netmenizi kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.   <\/p>\n\n<p>\u0130ster yeni bir program\u0131, politikay\u0131 veya uygulamay\u0131 test ediyor olun, QuestionPro bilin\u00e7li kararlar almak i\u00e7in ihtiyac\u0131n\u0131z olan verileri toplaman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur. Daha fazla bilgi i\u00e7in QuestionPro ile ileti\u015fime ge\u00e7in! <\/p>\n\n\n\t<div class=\"banner-section wf-section\" lang=\"\" >\n\t\t<div class=\"right-column-container\">\n\t\t\t<div class=\"bannerbg white\">\n\t\t\t\t<span class=\"h1-2\">Ger\u00e7ek zamanl\u0131 verilere, i\u00e7g\u00f6r\u00fclere ve geli\u015fmi\u015f analizlere dayal\u0131 unutulmaz deneyimler yarat\u0131n.<\/span>\n\t\t\t\t<a href=\"#userliteForm\" data-toggle=\"modal\" class=\"button w-button\">Demo Talep Edin<\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t<div class=\"userlite-modal modal fade\" id=\"userliteForm\" tabindex=\"-1\" role=\"dialog\" style=\"display: none;\">\n\t\t<div class=\"modal-dialog\" role=\"document\">\n\t\t\t<div class=\"modal-content\" role=\"document\">\n\t\t\t\t<div class=\"modal-body\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"modal-header\">\n\t\t\t\t\t\t<button type=\"button\" class=\"close\" data-dismiss=\"modal\" aria-label=\"Close\">\n\t\t\t\t\t\t\t<i class=\"material-icons\">close<\/i>\n\t\t\t\t\t\t<\/button>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<div class=\"contact-us-form-wrapper contact-box\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"userlite-form-wrapper\">\n\t\t\t\t\t\t\t<iframe src=\"https:\/\/www.questionpro.com\/userlite-form-blog-turkish.html?product=Surveys&amp;referralurl=https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/999809\/&amp;lang=tr&amp;cat=pazar-arastirmasi-tr\" style=\"display: block;\" ><\/iframe>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"demo-form-wrapper success-message-div\" style=\"display:none\">\n\t\t\t\t\t\t\t<p class=\"success-message-para\"><\/p>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ara\u015ft\u0131rma s\u00f6z konusu oldu\u011funda, deneyler genellikle neden-sonu\u00e7 ili\u015fkilerini bulmak i\u00e7in alt\u0131n standartt\u0131r. Peki ya insanlar\u0131 farkl\u0131 gruplara veya ko\u015fullara rastgele [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":80,"featured_media":999543,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_genesis_hide_title":false,"_genesis_hide_breadcrumbs":false,"_genesis_hide_singular_image":false,"_genesis_hide_footer_widgets":false,"_genesis_custom_body_class":"","_genesis_custom_post_class":"","_genesis_layout":"","footnotes":""},"categories":[1114],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v20.4 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m: Nedir, T\u00fcrleri + \u00d6rnekler<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Yar\u0131 deneysel tasar\u0131m, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ger\u00e7ek d\u00fcnya sorunlar\u0131n\u0131 incelemelerine yard\u0131mc\u0131 olur. Politikalar\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in etik ve pratik bilgiler sa\u011flarlar.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m: Nedir, T\u00fcrleri + \u00d6rnekler\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Yar\u0131 deneysel tasar\u0131m, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ger\u00e7ek d\u00fcnya sorunlar\u0131n\u0131 incelemelerine yard\u0131mc\u0131 olur. Politikalar\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in etik ve pratik bilgiler sa\u011flarlar.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"QuestionPro\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/questionpro\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-01-06T18:00:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-01-08T09:05:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Quasi-Experimental-Design.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1400\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"836\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"QuestionPro Collaborators\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@questionpro\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@questionpro\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Yazan:\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"QuestionPro Collaborators\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/\"},\"author\":{\"name\":\"QuestionPro Collaborators\",\"@id\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#\/schema\/person\/7aa2dda02c16e540da9fb962ee929652\"},\"headline\":\"Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m: Nedir, T\u00fcrleri + \u00d6rnekler\",\"datePublished\":\"2025-01-06T18:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-08T09:05:15+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/\"},\"wordCount\":4341,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Pazar Ara\u015ft\u0131rmas\u0131\"],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/\",\"url\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/\",\"name\":\"Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m: Nedir, T\u00fcrleri + \u00d6rnekler\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-01-06T18:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-08T09:05:15+00:00\",\"description\":\"Yar\u0131 deneysel tasar\u0131m, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ger\u00e7ek d\u00fcnya sorunlar\u0131n\u0131 incelemelerine yard\u0131mc\u0131 olur. Politikalar\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in etik ve pratik bilgiler sa\u011flarlar.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Ev\",\"item\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Uncategorized @tr\",\"item\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/category\/uncategorized-tr\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m: Nedir, T\u00fcrleri + \u00d6rnekler\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/\",\"name\":\"QuestionPro\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"tr\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#organization\",\"name\":\"QuestionPro\",\"url\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/questionpro-logo.svg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/questionpro-logo.svg\",\"caption\":\"QuestionPro\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/questionpro\",\"https:\/\/twitter.com\/questionpro\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/company\/questionpro\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#\/schema\/person\/7aa2dda02c16e540da9fb962ee929652\",\"name\":\"QuestionPro Collaborators\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"tr\",\"@id\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7c5e4f557ac4d597814687054d6305bc?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7c5e4f557ac4d597814687054d6305bc?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"QuestionPro Collaborators\"},\"description\":\"Worldwide team of Content Creation specialists focusing on Research, CX, Workforce, Audience and Education.\",\"url\":\"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/author\/aldro\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m: Nedir, T\u00fcrleri + \u00d6rnekler","description":"Yar\u0131 deneysel tasar\u0131m, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ger\u00e7ek d\u00fcnya sorunlar\u0131n\u0131 incelemelerine yard\u0131mc\u0131 olur. Politikalar\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in etik ve pratik bilgiler sa\u011flarlar.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m: Nedir, T\u00fcrleri + \u00d6rnekler","og_description":"Yar\u0131 deneysel tasar\u0131m, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ger\u00e7ek d\u00fcnya sorunlar\u0131n\u0131 incelemelerine yard\u0131mc\u0131 olur. Politikalar\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in etik ve pratik bilgiler sa\u011flarlar.","og_url":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/","og_site_name":"QuestionPro","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/questionpro","article_published_time":"2025-01-06T18:00:00+00:00","article_modified_time":"2025-01-08T09:05:15+00:00","og_image":[{"width":1400,"height":836,"url":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Quasi-Experimental-Design.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"QuestionPro Collaborators","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@questionpro","twitter_site":"@questionpro","twitter_misc":{"Yazan:":"QuestionPro Collaborators","Tahmini okuma s\u00fcresi":"22 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/"},"author":{"name":"QuestionPro Collaborators","@id":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#\/schema\/person\/7aa2dda02c16e540da9fb962ee929652"},"headline":"Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m: Nedir, T\u00fcrleri + \u00d6rnekler","datePublished":"2025-01-06T18:00:00+00:00","dateModified":"2025-01-08T09:05:15+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/"},"wordCount":4341,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#organization"},"articleSection":["Pazar Ara\u015ft\u0131rmas\u0131"],"inLanguage":"tr"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/","url":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/","name":"Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m: Nedir, T\u00fcrleri + \u00d6rnekler","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#website"},"datePublished":"2025-01-06T18:00:00+00:00","dateModified":"2025-01-08T09:05:15+00:00","description":"Yar\u0131 deneysel tasar\u0131m, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ger\u00e7ek d\u00fcnya sorunlar\u0131n\u0131 incelemelerine yard\u0131mc\u0131 olur. Politikalar\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in etik ve pratik bilgiler sa\u011flarlar.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/yari-deneysel-tasarim-nedir-turleri-ornekler\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Ev","item":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Uncategorized @tr","item":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/category\/uncategorized-tr\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Yar\u0131 Deneysel Tasar\u0131m: Nedir, T\u00fcrleri + \u00d6rnekler"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#website","url":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/","name":"QuestionPro","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"tr"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#organization","name":"QuestionPro","url":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/questionpro-logo.svg","contentUrl":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/questionpro-logo.svg","caption":"QuestionPro"},"image":{"@id":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/questionpro","https:\/\/twitter.com\/questionpro","https:\/\/www.linkedin.com\/company\/questionpro\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#\/schema\/person\/7aa2dda02c16e540da9fb962ee929652","name":"QuestionPro Collaborators","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"tr","@id":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7c5e4f557ac4d597814687054d6305bc?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/7c5e4f557ac4d597814687054d6305bc?s=96&d=mm&r=g","caption":"QuestionPro Collaborators"},"description":"Worldwide team of Content Creation specialists focusing on Research, CX, Workforce, Audience and Education.","url":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/author\/aldro\/"}]}},"featured_image_src":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Quasi-Experimental-Design.jpg","featured_image_src_square":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Quasi-Experimental-Design.jpg","author_info":{"display_name":"QuestionPro Collaborators","author_link":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/author\/aldro\/"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/999809"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/80"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=999809"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/999809\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":999815,"href":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/999809\/revisions\/999815"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/999543"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=999809"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=999809"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.questionpro.com\/blog\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=999809"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}